krótko i na temat

czy wiesz, że

Afty, czyli płytkie nadżerki lub owrzodzenia w jamie ustnej, są źródłem bólu i utrudniają codzienne funkcjonowanie. Takie czynności jak spożywanie pokarmów czy picie powodują dyskomfort u osoby, u której afty. Co jest przyczyną dolegliwości i jak ją leczyć?

 

Aftowe zapalenie jamy ustnej jest najczęstszą przyczyną zapalenia błony śluzowej jamy ustnej. Te niewielkie ranki pokryte są białym, włóknikowatym nalotem i otoczone zapalnym rąbkiem. Zanim jednak staną się one widoczne, pojawia się uczucie pieczenia na 2 lub do 48 godzin przez pojawieniem się aft.

 

Występowanie aftozy nawrotowej jest dla specjalistów problemem, bowiem może mieć ona objawy kliniczne, które na pierwszy rzut oka wskazują na wykwity pseudoaftowe (1). Mogą to być: nawracająca opryszczka, owrzodzenie jamy ustnej związane z wirusem HIV czy chorobę Behceta (2).

 

Występowanie nadżerek i owrzodzeń w obrębie błony śluzowej jamy ustnej może być związane  z ogólnoustrojowymi chorobami: wrzodziejącym zapaleniem jelit, chorobą Leśniowskiego-Crohna, celiakią, obecnością bakterii Helicobacter pylori lub schorzeniami wynikającymi z niedoboru witamin i minerałów, np. choroba Addisona-Biermera (1).

 

Często myli się je z aftozą nawrotową, dlatego wystąpienie zmian w obrębie jamy ustnej wymaga dobrej diagnozy postawionej przez lekarza. Aftoza nawracająca dotyczy od 7% do 50% ludzi, zaś dotknięte nią są przede wszystkim kobiety.

Klasyfikacja aft

 

Afty dzielą się na trzy rodzaje. W zależności od wielkości, występują pojedynczo lub w skupiskach:

  • Afty małe, tzw. afty Mikulicza (MIRAS), mają do 10 mm wielkości, goją się po tygodniu lub dwóch i nie pozostawiają blizny.
  • Afty Suttona (10% RAS) są dużymi nadżerkami, mającymi do 20 mm wielkości, ich pojawieniu się towarzyszy utrata odporności, powiększenie węzłów chłonnych oraz problemy z przełykaniem i mówieniem. Ten rodzaj aft może wymagać przeprowadzenia badania histopatologicznego.
  • Afty opryszczkopodobne (HeRAS), mają wielkość od 1 do 2 mm, występują w skupiskach i nie pozostawiają po sobie blizn.

Afty nawracające

 

Istnieje związek pomiędzy zaburzeniami odpowiedzi autoimmunologicznej a przebiegiem klinicznym aft. W momencie powstania nadżerki lub owrzodzenia na błonie śluzowej jamy ustnej dochodzi do procesu, jakim jest liza keratynocytów, czyli rozpad żywych komórek naskórka, co następuje w wyniku niewłaściwych reakcji immunologicznych organizmu (3).

 

Choroby ogólnoustrojowe o charakterze zapalnym, będące chorobami przewlekłymi, mają związek z nawracającą aftozą. W przypadku niektórych z nich, jak np. w chorobie Leśniowskiego-Crohna, leczenie jednostki chorobowej właściwej powoduje zanik aftozy.

 

Wyzwaniem dla lekarzy są jednak sytuacje, kiedy nawracająca aftoza nie ustaje pomimo właściwego leczenia choroby podstawowej (3).

 

Jak leczyć nawracającą aftozę?

 

Istnieją dwa równoległe działania, które należy podjąć w przypadku wystąpienia aftowego zapalenia jamy ustnej – oddzielenie nadżerek i owrzodzeń od czynników zewnętrznych oraz eliminacja przyczyny pojawiania są choroby. Popularnymi sposobami na ochronę aft przed podrażnieniami są żele izolacyjne, jak np. Sachol, które chronią rankę i przyspieszają jej gojenie.

 

Należy zwrócić uwagę na rytuały dnia codziennego, czyli nawyki żywieniowe (wskazane jest unikanie potraw ostrych i kwaśnych), sposób mycia zębów i wybór odpowiednich past do zębów oraz płynów do płukania jamy ustnej.

 

Podrażnianie policzków od wewnątrz twardym włosiem sprzyja powstawaniu aft, tak samo jak używanie produktów do higieny jamy ustnej i zębów, które mają w swoim składzie laurylosiarczan sodu.

 

Co ciekawe, palenie papierosów nie wpływa na nawracającą aftozę. Jak pokazują badania, u palaczy ta jednostka chorobowa występuje rzadziej. W przypadku ciężkiej postaci aftozy nawracającej, w której nadżerki i owrzodzenia powstają w coraz to nowych miejscach, konieczne jest zrobienie OB krwi (4).

W przypadku nawracającej aftozy należy w pierwszej kolejności potwierdzić lub wykluczyć, że ma to związek z chorobą ogólnoustrojową.

 

Bibliografia

 

  1. Agnieszka Wypych, Artur Gadomski, Michał Matysiak. Zapalenia jamy ustnej u dzieci, z uwzględnieniem pacjentów w trakcie terapii przeciwnowotworowej. http://www.czytelniamedyczna.pl/1118,zapalenia-jamy-ustnej-u-dzieci-z-uwzglednieniem-pacjentow-w-trakcie-terapii-prze.html. Dostęp 27.04.2018.
  2. Sunday O. Akintoye, Martin S. Greenberg. Recurrent Aphthous Stomatitis.
  3. Maciej Nowak, Renata Górska. Współczesne poglądy na etiopatogenezę aft nawracających (RAS). http://www.czytelniamedyczna.pl/3714,wspolczesne-poglady-na-etiopatogeneze-aft-nawracajacych-ras.html. Dostęp 27.04.2018.
  4. Regina Antoniv, Weronika Lipska, Barbara Kęsek, Marcin Lipski, Dagmara Gałecka-Wanatowicz, Maria Chomyszyn-Gajewska. Afty nawracające – przegląd piśmiennictwa. http://www.czytelniamedyczna.pl/5048,afty-nawracajace-przeglad-pismiennictwa.html. Dostęp 27.04.2018.

Jakie przyczyny odpowiadają za zapalenie dziąseł? Jak skutecznie je leczyć?

Zapalenie dziąseł poprzedza inne choroby narządów znajdujących się w jamie ustnej. dowiedz się więcej

Jakie są przyczyny i objawy zapalenia błony śluzowej jamy ustnej?

Zapalenie błony śluzowej jamy ustnej pojawia się w wyniku działania czynników drażniących. dowiedz się więcej

Domowe sposoby na zapalenie dziąseł – po które warto sięgnąć?

Choroby dziąseł są jedną z najczęściej występujących jednostek chorobowych dotykających jamę ustną. dowiedz się więcej

Skutki uboczne używania protezy zębowej

Protezy zębowe to ruchome lub stałe uzupełnienia uzębienia. W przypadku braku większej liczby zębów stosowane są najczęściej uzupełnienia ruchome. dowiedz się więcej

Profilaktyka owrzodzeń i stanów zapalnych jamy ustnej

Błona śluzowa jamy ustnej jest narażona na występowanie stanów zapalnych. dowiedz się więcej

Owrzodzenie jamy ustnej. Co jest przyczyną tego problemu, jak się objawia i jak je leczyć?

Owrzodzenia to ubytki skóry lub błony śluzowej, powstałe w wyniku bodźca zewnątrz- lub wewnątrzpochodnego. dowiedz się więcej

Dokuczliwe pleśniawki – jakie są ich przyczyny i objawy? Jak skutecznie je leczyć?

Pleśniawki są bardzo dokuczliwą dolegliwością, która występuje w obrębie jamy ustnej. dowiedz się więcej

Afty w jamie ustnej – czy z ich powodu musimy odwołać wizytę u dentysty?

Przed każdą wizytą u stomatologa należy sprawdzić, czy tego dnia możemy leczyć zęby. dowiedz się więcej

Afty na policzku – jak wyleczyć tę nieprzyjemną dolegliwość?

Afty to bolesne owrzodzenia jamy ustnej. Mogą pojawić się na podniebieniu lub w tylnej części gardła, często atakują wewnętrzną część policzków. dowiedz się więcej

Afty i pleśniawki u dorosłych - wylecz je szybko i skutecznie!

Afty i pleśniawki w jamie ustnej u dorosłych pojawiają się bardzo często. dowiedz się więcej